+48 717 925 195 lub 196
kancelaria@kuznicki-pasieka.pl

Blog

Prawo cytatu – co to jest i jak z niego korzystać?

Prawo cytatu – co to jest i jak z niego korzystać?

  • 7 sierpnia 2017
  • Kamila Mizera – radca prawny
  • Kategoria wpisu: Słownik pojęć

Jedną z form dozwolonego użytku chronionych utworów jest tzw. prawo cytatu. O prawie cytatu stanowi przepis art. 29 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 880 z późn. zm.). Zgodnie z tą regulacją, wolno przytaczać w utworach stanowiących samoistną całość urywki rozpowszechnionych utworów oraz rozpowszechnione utwory plastyczne, utwory fotograficzne lub drobne utwory w całości, w zakresie uzasadnionym celami cytatu, takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawami gatunku twórczości.

Wskazać trzeba, że przyzwolenie na cytowanie dotyczy tylko i wyłącznie utworów rozpowszechnionych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3) wskazanej wyżej ustawy, utworem rozpowszechnionym jest utwór, który za zezwoleniem twórcy został w jakikolwiek sposób udostępniony publicznie. Rozpowszechnianie obejmuje wszelkie formy udostępnienia utworu publicznie, a zatem udostępnienie jego egzemplarzy, publikację, publiczne wykonanie, odtworzenie za pomocą nośnika, publiczną recytację, wyświetlenie filmu w salach kinowych, nadanie radiowe i telewizyjne, reemisję, wystawienie na wystawie publicznej itp.

Słowo cytat pochodzi od łacińskiego citatio, które oznacza wezwanie; obwołanie z łac.citare -poruszać; pobudzać; przywołać; powołać (się); przytaczać. Cytatem jest przytoczenie w dziele własnym, w całości lub w części, cudzej pracy, przy spełnieniu warunków określonych w art. 34 cytowanej wyżej ustawy, tj. podaniu twórcy i źródła. Warto wskazać, że niewłaściwe oznaczenie danych wymaganych w art. 34, polegające np. na niepełnym podaniu źródła, może stanowić naruszenie osobistych praw autorskich. Co ciekawe, powołanie utworu jedynie w spisie literatury, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia ani zasady, ani stopnia wykorzystywania tego dzieła, a w szczególności, że dokonano z niego przedruku określonej części, nie spełnia wymogów określonych w art. 34 (tak m.in. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 maja 2016 r., sygnatura akt VI ACa 293/15).

Cytat jest dozwolony tylko w utworze stanowiącym samoistną całość. Oznacza to, że dzieło, w ramach którego umieszcza się cytat z cudzego utworu, musi być samodzielnym, stanowiącym przedmiot prawa autorskiego utworem. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 listopada 2004 r., sygnatura akt I CK 232/04, przytoczenie cudzego utworu nawet w całości jest dozwolone, jeżeli następuje w celu określonym w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904 ze zm.), przy czym przytaczany utwór musi pozostawać w takiej proporcji do wkładu twórczości własnej, aby nie było wątpliwości co do tego, że powstało własne dzieło.

Warto wskazać, że jedna z ostatnich nowelizacji ustawy wprowadziła wyraźne przyzwolenie na korzystanie z utworów na potrzeby parodii, pastiszu lub karykatury, w zakresie uzasadnionym prawami tych gatunków twórczości. Ponadto dodany został także do ustawy przepis pozwalający na włączenie utworu do innego utworu w sposób niezamierzony, o ile włączony utwór nie ma znaczenia dla utworu, do którego został włączony.

W przypadku przekroczenia granic dozwolonego cytatu mamy do czynienia z naruszeniem autorskich praw majątkowych. Takie naruszenie może skutkować odpowiedzialnością wobec podmiotu, któremu przysługują autorskie prawa majątkowe do utworu cytowanego.

Tags:

FORMULARZ KONTAKTOWY

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!