+48 717 925 195 lub 196
kancelaria@kuznicki-pasieka.pl

Blog

Zrównanie kompetencji radców prawnych i adwokatów?

Zrównanie kompetencji radców prawnych i adwokatów?

  • 17 kwietnia 2015
  • Sławomir Kołodziejczyk - radca prawny
  • Kategoria wpisu: Warto wiedzieć

Zasadniczo w ramach tzw. wolnych zawodów prawniczych zwykło wyróżniać się zawód radcy prawnego oraz adwokata. Polska należy do jednego z niewielu państw europejskich, w którym do dnia dzisiejszego mamy do czynienia ze swoistego rodzaju dualizmem zawodów prawniczych. W związku ze zbliżającą się wielkimi krokami nowelizacją Kodeksu postępowania karnego, która w swym założeniu doprowadzić ma do unifikacji zakresu kompetencji obu profesji rozszerzając uprawnienia radców prawnych, warto już teraz przyjrzeć się jak będzie wyglądała niedaleka przyszłość. Jest to zatem doskonała okazja do zapoznania się nieco bliżej z charakterystyką zawodu radcy prawnego, różnicami jakie na chwilę obecną występują między obydwoma zawodami oraz wskazaniem co zmieni się od 01 lipca 2015 r. W świadomości społecznej bowiem do dnia dzisiejszego zakres uprawnień radcy prawnego oraz zasadnicze równice między obiema profesjami nie są do końca znane.

Historycznie

Patrząc wstecz na zawód radcy prawnego można wskazać kilka istotnych dat, które wyznaczały kolejne etapy rozwoju związane z zakresem kompetencji, jakie na przestrzeni lat przysługiwały radcom prawnym. Za początkową datę istnienia odrębnej profesji radcy prawnego dość powszechnie uważa się 13 grudnia 1961 r., kiedy to Rada Ministrów wydała uchwałę w sprawie obsługi prawnej przedsiębiorstw państwowych, zjednoczeń oraz banków państwowych (M.P. z 1961 r., Nr 96, poz. 406) nakazującą tym podmiotom korzystanie z usług prawnych wyłącznie radców prawnych zatrudnianych przez te jednostki. Na skutek nowelizacji ustawy o ustroju adwokatury pozbawiającej adwokatów m.in. prawa świadczenia usług wobec państwowych jednostek gospodarczych, domeną radców prawnych stało się świadczenie usług wobec tych jednostek.

Kolejną niezwykle istotną datą był 06 lipca 1982 r. kiedy to Sejm PRL uchwalił ustawę o radcach prawnych określając zasady wykonywania obsługi prawnej przez radców prawnych, jej organizację oraz legitymizując działania samorządu radców prawnych. W dalszym ciągu jednak wykonywanie zawodu radcy prawnego polegało głównie na obsłudze prawnej państwowych i spółdzielczych jednostek organizacyjnych, choć z obsługi prawnej radcy prawnego mogły także korzystać organizacje społeczne oraz spółki z udziałem kapitału państwowego, spółdzielczego lub organizacji społecznych.

Zasadnicze ramy wykonywania zawodu radcy prawnego wyznaczyła natomiast tzw. wielka nowelizacja ustawy o radcach prawnych, dokonana ustawą z 22 maja 1997 r. (Dz. U. Nr 75, poz. 471), poprzedzona uchwaloną 2 kwietnia 1997 r. Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, której art. 17 ust. 1 ustanowił gwarancje dla samorządów zawodowych reprezentujących zawody zaufania publicznego.

Patrząc od strony kompetencyjnej niezwykle istotne znaczenie z punktu widzenia radców prawnych miał rok 2007. Do tego czasu radcy prawni nie mogli bowiem występować w sprawach z zakresu prawa rodzinnego. W 2007 r. regulacje zakazujące prowadzenia tego typu spraw uległy zmianie dając radcom możliwość wykazania się również i na tym polu do tej pory zastrzeżonym wyłącznie dla adwokatów.

Aktualny stan prany – równice miedzy zawodami

Charakterystykę oraz samo wykonywanie zawodów radcy prawnego i adwokata regulują dwie odrębne ustawy – są to odpowiednio ustawa o radcach prawnych oraz ustawa o adwokaturze. Z punktu widzenia klienta podstawową równicą między obu zawodami stanowi fakt, iż obecnie radcy prawni nie mogą występować w sądzie jako obrońcy w sprawach karnych i karnoskarbowych. Innymi słowy obrońcą oskarżonego (podejrzanego) zgodnie z aktualnym stanem prawnym może być wyłącznie adwokat.

Nie oznacza to jednak, że w sprawach karnych na sali rozpraw nie spotkamy obecnie radców prawnych. Zgodnie z obowiązującą treścią ustawy Kodeks postępowania karnego radcy prawni na takich samych zasadach jak adwokaci mogą być pełnomocnikami strony niebędącej oskarżonym (podejrzanym) w postępowaniu karnym. Dotyczy to przede wszystkim takich aktorów postępowania karnego jak: pokrzywdzeni, powodowie cywilni, oskarżyciele posiłkowi czy też oskarżyciele prywatni.

Inną niezwykle istotną różnicą między obydwoma zawodami jest to, że radca prawny może być zatrudniony na podstawie stosunku pracy u konkretnego przedsiębiorcy. Adwokaci natomiast mogą wykonywać swój zawód jedynie w drodze indywidualnej działalności gospodarczej lub jako wspólnik spółki. Wskazana kwestia w praktyce oznacza, iż z adwokatem możemy zawrzeć jedynie umowę cywilnoprawną natomiast z radcą prawnym także umowę o pracę.

Wskazane powyżej różnice wyznaczają na chwilą obecną podstawowe odrębności jakie można wyróżnić między zawodami radcy prawnego a adwokata. Wskazując na podobieństwa należy wyraźnie podkreślić, iż zarówno adwokat jak i radca prawny mają za zadanie udzielać porad prawnych. Poza doradztwem – łączy je przede wszystkim – możliwość sporządzania opinii prawnych czy też opracowywanie projektów różnego rodzaju aktów prawnych.

PRZYSZŁOŚĆ – STAN PRAWNY OBOWIĄZUJĄCY OD 01 lipca 2015 r.

Zasadnicza zmiana w statusie radcy prawnego nastąpi za nieco ponad 2 miesiące. Na mocy ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw z dnia 27 września 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1247) radcowie prawni zyskają możliwość bycia obrońcą oskarżonego (podejrzanego) w sprawach karnych oraz karnoskarbowych na takich samych zasadach jak adwokaci.

Dokonując analizy rozszerzenia uprawnień radcy prawnego w postępowaniu karnym nie można abstrahować od istoty zmian w procesie karnym. Reforma procedury karnej, która wprowadza w szerokim zakresie zasadę kontradyktoryjności znaną z postępowania cywilnego w znaczący sposób zwiększa rolę profesjonalnego pełnomocnika tj. adwokata lub radcy prawnego. Radcowie prawni, których domeną jest reprezentowanie stron w postępowaniu cywilnym doskonale rozumieją pojęcie kontradyktoryjności, która to zasada „rządzi” procedurą cywilną. W związku z tym bardzo dobrze się stało, że jednocześnie ze zmianą procedury karnej w kierunku szerokiej kontradyktoryjności przyznano radcom prawnym uprawnienia obrońcy.

Reforma postępowania karnego, która wejdzie w życie 01 lipca 2015 r. stanowi zarazem ostatni etap w zrównywaniu kompetencji radców prawnych i adwokatów w polskim systemie prawnym. Od tej pory – mając na myśli zakres kompetencyjny – będzie można postawić tytułowy znak równości między zawodami radcy prawnego i adwokata.
.


FORMULARZ KONTAKTOWY

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!